รถไฟฟ้าสายสีแดง UPDATE 2561

รถไฟฟ้าสายสีแดงเป็นอีกสายหนึ่งที่กำลังจะมีกำหนดเสร็จในปี 2563 นั่นคือสายสีแดงเข้ม บางซื่อ-รังสิต ซึ่งจริงๆ แล้วสายนี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งจากทั้งหมดของเส้นสีแดง ซึ่งมีทั้งสายสีแดงเข้ม และสีแดงอ่อน โดยเราจะกล่าวถึงรายละเอียดของแต่ละสายในบทความนี้กัน

ซึ่งหากกล่าวโดยสรุปนั้น โครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงเริ่มต้นเพื่อแก้ปัญหาการเดินรถที่จะเดินทางออกจากสถานีหัวลำโพง

ปัญหาคือ ความล่าช้าและการไปถึงปลายทางไม่ตรงเวลา เมื่อขบวนรถไฟออกจากสถานีหัวลำโพง จุดตัดแรกที่รถไฟจะมาเจอคือ จุดตัดยมราช ซึ่งนอกจากรถไฟแล้วก็ยังมีการจราจรบนท้องถนนที่หนาแน่นด้วย ทำให้ในช่วงเช้าและเย็น รถไฟต้องจอดรอการจราจรในจุดนี้ ซึ่งกินเวลาค่อนข้างนาน รวมถึงอุปสรรคอื่นๆ อีกหลายอย่างจึงทำให้รถบางขบวนมาถึงปลายทางช้ากว่ากำหนด

ซึ่งในอดีตเมื่อ 30 ปีก่อน เคยมีโครงการหนึ่งเกิดขึ้นมาเพื่อจะช่วยแก้ปัญหาในจุดนี้ คือ โครงการโฮปเวลล์ หรือ โครงการระบบการขนส่งทางรถไฟยกระดับ แต่ก็ไม่สำเร็จจากปัญหาการคอรัปชั่น และก็ได้ทิ้งซากเอาไว้ดั่งที่ได้เห็นกันในปัจจุบัน

ในบทความนี้ Realist จะพาผู้อ่านไปอัพเดทความคืบหน้าของโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงกัน (Q2 2561) โดยจะเกริ่นที่มาเล็กน้อยของโครงการนี้ และพาไปดูเส้นทางที่มีทั้งหมดในแผนการ ณ ปัจจุบัน โดยประกอบไปด้วย

สายสีแดงเข้ม บางซื่อ-รังสิต, สายสีแดงเข้ม บางซื่อ-หัวลำโพง, สายสีแดงเข้ม หัวลำโพง-มหาชัย, Missing Link, สายสีแดงอ่อน ศาลายา-ตลิ่งชัน-ศิริราช และสายสีแดงอ่อน บางบำหรุ-มักกะสัน ลองไปอ่านรายละเอียดในบทความนี้กันได้เลยครับ

.

จุดมุ่งหมายของโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดง

รถไฟฟ้าสายสีแดงนั้นอย่างที่กล่าวไปข้างต้นคือโครงการที่เกิดขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาในเรื่องความล่าช้าและไม่ตรงเวลาของรถไฟที่ออกมาจากสถานีกลางเดิมคือ สถานีหัวลำโพง โดยหลักๆ คือ การสร้างสถานีกลางบางซื่อขึ้นมา เพื่อให้เป็นสถานีหลักแทนสถานีหัวลำโพง

ซึ่งสถานีกลางบางซื่อสามารถรองรับปริมาณการเดินทางด้วยระบบรางได้หลากหลายระบบ รวมถึงแก้ปัญหาเรื่องขบวนรถไฟมาเจอกับจุดตัดเส้นถนนทางเดินรถด้วยการยกระดับทางรถไฟข้ามถนน หรือบางจุดก็ลดระดับทางรถไฟให้ลอดถนน (อุโมงค์) ซึ่งนอกจากนั้นก็ยังมีการเปลี่ยนขบวนรถไฟชานเมืองที่วิ่งบนระดับพื้นดินให้กลายเป็นรถไฟฟ้าชานเมืองอีกด้วย ข้อดีคือ ขบวนรถมีรอบวิ่งที่ถี่ขึ้น ตารางเวลาแน่นอนชัดเจน สะดวกสบายขึ้น

รวมถึงความเร็วในการวิ่งที่เพิ่มขึ้น อยู่ที่ 120-160 กม./ชม. และรถไฟที่วิ่งจะแบ่งออกเป็นสองขบวนคือ รถไฟที่จอดทุกสถานี กับรถไฟที่จอดเฉพาะสถานีใหญ่ (เป็นรูปแบบรถไฟทางไกล) และมีรถไฟขนส่งที่ค้าซึ่งส่วนใหญ่จะใช้วิ่งในเวลากลางคืน

โดยเส้นสีแดงยังเป็นโครงข่ายที่วิ่งไปเชื่อมต่อกับสายอื่นๆ ที่กระจายตัวอยู่โดยรอบกรุงเทพฯ และฝั่งชานเมือง โดยรถไฟฟ้าสายสีแดงจะแบ่งออกเป็นสายหลักทั้งหมดสองสาย คือ สายสีแดงเข้ม รังสิต-หัวลำโพง (ซึ่งเป็นการวิ่งจากทิศเหนือถึงทิศใต้) และสายสีแดงอ่อน ตลิ่งชัน-หัวหมาก (วิ่งจากตะวันตกไปยังตะวันออก) ซึ่งสายล่าสุดที่กำลังจะเปิดให้บริการในปี 2563 คือ สายสีแดงเข้ม บางซื่อ-รังสิต พร้อมกับการเปิดใช้งานสถานีกลางบางซื่อ

.

เส้นทางรถไฟฟ้าสายสีแดงกับ เส้นทางเชื่อมท่าอากาศยาน (Airport Rail Link)


image : heidelbergcement.com

รถไฟทั้งสองสายจะให้บริการผู้โดยสารคนละกลุ่ม โดยเส้นเชื่อมท่าอากาศยาน (Airport Rail Link) จะวิ่งได้ไวกว่าเพื่อส่งเสริมศักยภาพการเชื่อมต่อระหว่างสนามบินทั้งสองที่ คือ สนามบินสุวรรณภูมิ กับ สนามบินดอนเมือง โดย Airport Rail Link จะเป็นเส้นทางขนานไปกับเส้นรถไฟสายสีแดง และใช้เป็นเพียงเส้นทางเสริม มีระยะทางแค่ส่วนหนึ่งของสายสีแดงทั้งหมด และมีศักยภาพรองรับผู้โดยสารได้ประมาณ 200,000 คน/วัน

กล่าวโดยสรุป คือ รถไฟฟ้าสายสีแดงถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นการวางรากฐานของรถไฟทางไกลของประเทศในอนาคต ซึ่งเป็นการใช้รูปแบบรถไฟพื้นฐานที่รองรับได้ทั้งรูปแบบดีเซลและไฟฟ้า โดยตัวรางยังคงใช้ขนาด 1 ม. อยู่เพื่อให้รถเดิมสามารถวิ่งได้ เนื่องจากงบประมาณที่มียังไม่สามารถเปลี่ยนเป็นแบบ 1.435 ม. ได้ ซึ่งหากเปลี่ยนต้องเปลี่ยนทั้งหมด งบที่ใช้จะมากกว่าโครงการรถไฟความเร็วสูงเสียอีก จึงไม่คุ้มค่าในการลงทุน (1.435ม. เป็นขนาดมาตรฐานของรางรถไฟทั่วโลก)

.

UPDATE ความคืบหน้าของรถไฟฟ้าสายสีแดงทุกสาย (Q2 2561)


image : Render Thailand

สายสีแดงเข้ม
รถไฟฟ้าสายสีแดงเข้ม (บ้านภาชี-มหาชัย) ระยะทางรวม 114.3 กิโลเมตร รวม 38 สถานี เป็นเส้นทางหลักที่เชื่อมกรุงเทพฯ โซนเหนือและใต้ ปัจจุบันอยู่ระหว่างก่อสร้างช่วงบางซื่อ-รังสิต โดยคาดว่าจะเปิดให้บริการได้ประมาณเดือนตุลาคมปี 2563

สายสีแดงอ่อน
รถไฟฟ้าสายสีแดงอ่อนหรือรถไฟชานเมืองสายตะวันออก-ตะวันตก เป็นส่วนหนึ่งของรถไฟฟ้าชานเมืองสีแดง มีระยะทางประมาณ 127.5 กิโลเมตร พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในเขตทางการรถไฟแห่งประเทศไทย ตอนนี้อยู่ระหว่างการก่อสร้างช่วงชุมทางตลิ่งชัน-สถานีกลางบางซื่อ และอยู่ระหว่างทดลองเดินรถด้วยรถไฟดีเซลแบบราง

1. สายสีแดงเข้ม บางซื่อ-รังสิต

เส้นรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้ม บางซื่อ – รังสิต มีระยะทางทั้งหมด 26.3 กม. ปัจจุบันมูลค่าโครงการอยู่ที่ประมาณ 88,000 ลบ มีทั้งหมด 10 สถานี โดยเส้นนี้ถือเป็นอีกหนึ่งเส้นที่มีความคืบหน้ามากที่สุดสายหนึ่งในปัจจุบัน เพราะกำหนดเปิดใช้งานอยู่ที่ ต.ค. ปี 2563 และสร้างเสร็จไปแล้วกว่า 60% โดยมีแผนการณ์จะเปิดใช้งานเส้นนี้พร้อมกับสถานีกลางบางซื่อซึ่งเป็นจุดศูนย์รวมสายรถไฟหลายสายด้วยกัน ในส่วนของช่วงต่อขยาย รังสิต-ธรรมศาสตร์ ระยะทาง 10 กม. มูลค่า 7,500 ลบ. 

ขณะนี้สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติ หรือสภาพัฒน์เห็นชอบ และได้ส่งต่อไปยังกระทรวงคมนาคม พร้อมเตรียมเสนอที่ประชุมคณะรัฐมนตรี หรือ ครม.ต่อในเร็วๆ นี้ หลังจากติดความล่าช้าเรื่องจัดทำข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อขอขยายวงเงินงานก่อสร้างอุโมงค์เพื่อรายงาน สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร หรือ สนข. อย่างไรก็ตาม หลังจาก ครม.อนุมัติแล้ว จะสามารถเปิดประมูลโครงการได้ภายในเดือนกรกฏาคม 2561 เพื่อเดินหน้าก่อสร้างต่อไป 

การก่อสร้างสถานีรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้ม บางซื่อ-รังสิต

สถานีกลางบางซื่อปัจจุบันกำลังอยู่ระหว่างการก่อสร้าง (Q2 2561)

image : one31.net

image : one31.net

image : Render Thailand

image : Render Thailand

สถานีกลางบางซื่อถูกสร้างขึ้นให้เป็นศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายระบบคมนาคมทางรางที่ใหญ่ที่สุดในอาเซียน เนื่องจากเป็นสถานีที่มีรถไฟฟ้าผ่าน 4 สาย ได้แก่ สายสีแดงชานเมือง สายสีแดงอ่อน สายสีน้ำเงิน สายสีเขียว และนอกจากนั้นยังมีรถไฟฟ้าความเร็วสูงที่เชื่อมต่อจากภาคเหนือลงสู่ภาคใต้

และบริเวณโดยรอบสถานีมีการพัฒนาเป็น TOD (Transit Oriented Development) ที่รองรับประชากรที่เข้ามาได้มากขึ้นถึงสองล้านคน แบ่งพื้นที่ออกเป็น 4 โซน อย่างครบวงจร ทั้งแหล่งกินดื่ม พาณิชยกรรม สถานที่พักผ่อนหย่อนใจ โรงแรม รวมไปถึงสถานที่จัดประชุมสัมมนาทำให้บริเวณสถานีบางซื่อ เป็นแหล่งทำเลทองแห่งใหม่ที่น่าจับตามอง

จุดเชื่อมต่อ

Mixed-use Project

สถานีดอนเมือง

สถานีรังสิต

.

2. สายสีแดงเข้มส่วนต่อขยาย บางซื่อ-หัวลำโพง

โครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้ม บางซื่อ-หัวลำโพง ยังไม่มีการ Update อะไรมากนักเนื่องจากทางรฟท. กำลังเร่งดำเนินการสร้างเส้นทาง บางซื่อ-รังสิต ให้เสร็จตามกำหนด ซึ่งล่าช้าไปแล้วมากกว่าสามเดือน คือกำหนดให้บริการที่เดือน ต.ค. 2563 ซึ่งปัจจุบันเส้นทางบางซื่อ-หัวลำโพง ได้มีประกาศเปิดให้เอกชนร่วมประมูลราคาก่อสร้างกันอยู่ คาดว่าจะประกาศเรื่องงบประมาณ และราคากันในเร็วๆ นี้

สำหรับสาย บางซื่อ-หัวลำโพงจะเป็นเส้นทางที่มีการผสมผสานระหว่างโครงสร้างทางวิ่งระดับดิน (At Grade) โครงสร้างทางวิ่งยกระดับ (Elevated)  โครงสร้างทางวิ่งแบบคลองแห้ง  (Open Trench and Cut & Cover Tunnel)  และโครงสร้างระดับใต้ดิน 2 ชั้น โดยมีระบบการเดินรถสอดคล้องกับแผนการเดินรถในโครงการระบบรถไฟชานเมืองสายสีแดงเข้ม ช่วงบางซื่อ-รังสิต  และช่วงบางซื่อ-ตลิ่งชัน  ซึ่งมีทั้งแบบรถด่วนและรถธรรมดา

.

3. สายสีแดงเข้มส่วนต่อขยาย หัวลำโพง-มหาชัย

โครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้ม ช่วงหัวลำโพง-มหาชัย ยังคงต้องรอการจัดทำแผนแม่บทโครงข่ายรถไฟฟ้าเพื่อพัฒนาขนส่งมวลชนในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล (M-Map) ระยะที่ 2 เนื่องจากแนวเส้นทางเดิม มีประชาชนในพื้นที่เส้นทางคัดค้าน จึงต้องพับโครงการ และทำการศึกษาขึ้นมาใหม่ 

คาดว่าภายในปีนี้ (2561) จะมีการเสนอผลการศึกษาให้คณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก (คจร.) และ ครม. พิจารณา อีกทั้งต้องดูว่ายังคงสามารถใช้แนวเส้นทางเดิม คือ ทางรถไฟสายมหาชัย–วงเวียนใหญ่ได้หรือไม่ และจุดสิ้นสุดสถานีที่มหาชัยจะอยู่ที่ใด

.

..

4. สายสีแดงบางซื่อ-พญาไท-มักกะสัน-หัวหมาก (Missing Link)

ความคืบหน้าโครงการรถไฟสายสีแดง Missing Link ช่วงบางซื่อ-พญาไท-มักกะสัน-หัวหมาก โดยเส้นนี้ได้มีเส้นทางและโครงสร้างร่วมกับสายสีแดงเข้ม ช่วงบางซื่อ-หัวลำโพง เป็นระยะทาง 25.9 กม. ปัจจุบันประเมินวงเงินที่ต้องใช้อยู่ที่ 44,000 ลบ.

และได้อยู่ระหว่างนำเสนอคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อขอปรับเพิ่มกรอบวงเงินในส่วนที่เป็นงานอุโมงค์ บริเวณสถานีจิตรลดา ประมาณ 6,000 ลบ. เพื่อให้สายสีแดงดำเนินการก่อสร้างโครงสร้างอุโมงค์เผื่อโครงสร้างของรถไฟฟ้าแอร์พอร์ตเรลลิงก์ส่วนต่อขยายช่วงพญาไท-บางซื่อ-ดอนเมือง ไปก่อนเพื่อความสะดวกและไม่ต้องเปิดหน้าดินหลายครั้ง โดย ร.ฟ.ท.ได้เสนอไปยังกระทรวงคมนาคมแล้ว คาดว่าอยู่ระหว่างการพิจารณาของสำนักนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.)

ในขณะนี้รัฐบาลได้เร่งรัดการดำเนินโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน (ดอนเมือง-สุวรรณภูมิ-อู่ตะเภา) ซึ่งจะมีการเปิดประมูลภายในเดือน เม.ย.นี้ ซึ่งผู้บริหารและทีมที่ทำเรื่องรถไฟเชื่อม 3 สนามบินจะต้องดำเนินการก่อสร้างส่วนต่อขยายรถไฟฟ้าแอร์พอร์ตลิงก์

ช่วง ดอนเมือง-พญาไท เป็นระยะทาง 21 กม.ด้วย ดังนั้น รฟท. จึงเห็นว่าส่วนของสายสีแดง Missing Link ควรรอให้ได้ตัวผู้บริหารรถไฟเชื่อม 3 สนามบิน และให้เอกชนดำเนินการก่อสร้างรถไฟแอร์พอร์ตลิงก์ช่วงดอนเมือง-พญาไท พร้อมงานอุโมงค์บริเวณจิตรลดาที่ทับซ้อนกันจะเหมาะสมกว่า

.

5. สายสีแดงอ่อน ศาลายา-ตลิ่งชัน-ศิริราช

สายสีแดงอ่อนช่วงตลิ่งชัน-ศาลายา และตลิ่งชัน-ศิริราช มีการประเมินวงเงินในการก่อสร้างอยู่ที่ 19,000 ลบ. ปัจจุบันได้เสนอไปยังกระทรวงคมนาคม คู่ขนานไปกับรถไฟทางคู่  9 เส้นทาง และอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ก่อนเสนอ ครม.ต่อไป โดยหากได้รับอนุมัติจะเปิดประมูลได้ในประมาณเดือน ก.ค. 2561 นี้

รายละเอียดเพิ่มเติมคือ ทางรฟท. กำลังทบทวนรายละเอียดในการลงทุนในส่วนของการซื้อรถวงเงินหลายพันล้านบาทเพื่อใช้ในสายสีแดงอ่อน ช่วงศิริราช-ตลิ่งชัน-ศาลายา ว่ามีความจำเป็นหรือไม่ โดยได้พิจารณาจำนวนรถในสัญญา 3 ของสายสีแดง ช่วงบางซื่อ-รังสิต และบางซื่อ-ตลิ่งชัน ที่มีก่อน (ปัจจุบัน จัดหารถได้แล้วจำนวน 130 ตู้) รวมถึงดูความสามารถในการบริหารจัดการเดินรถที่มีประสิทธิภาพ ทำให้อาจไม่จำเป็นต้องซื้อรถเพิ่มในส่วนของสีแดงอ่อนเพื่อประหยัดค่าลงทุน แต่ทั้งนี้ ต้องขึ้นกับการจัดตารางเดินรถความถี่ในการให้บริการด้วย

.

6. สายสีแดงอ่อน บางบำหรุ-มักกะสัน

สายสีแดงอ่อน บางบำหรุ-มักกะสัน ปัจจุบันยังไม่มี Update ความคืบหน้าแต่อย่างใด โดยเส้นทางนี้ถือเป็นส่วนต่อขยายโครงสร้างในเมือง ระหว่างบางบำหรุถึงมักกะสัน มีระยะทางทั้งหมด 10.5 กิโลเมตร โครงสร้างที่ได้ข้อสรุปในปัจจุบัน จะสร้างเป็นทางรถไฟใต้ดิน โดยยังอยู่ในระยะพิจารณาโครงการ โดยมีกำหนดสร้างภายในปี พ.ศ. 2572 

ตำแหน่งสถานีและชื่อในภาพประกอบด้านล่างเป็นเพียงข้อมูลล่าสุดที่สรุปออกมา อาจมีการเปลี่ยนแปลงในภายหลัง โดยสถานีบางบำหรุ เป็นสถานีร่วม ระหว่างสายตะวันออก-ตะวันตกช่วงปกติ กับส่วนต่อขยายโครงสร้างในเมือง วิ่งเชื่อมไปถึงโซน มักกะสัน ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถานีมักกะสัน เป็นสายที่เชื่อมต่อกับท่าอากาศยาน หรือ Airport Rail Link นั่นเอง